Thay Lời Phi Lộ   |   Tiểu Sử   |   Tác Phẩm   |   Tiếng Đàn   |   Giọng Hát   |   Bài Viết   |   Trang Chính  |  

 
 

 

Nhạc nền :
Nocturne En E Bemol Majeur
do Richard Clayderman tŕnh bày
với sự phụ họa của The London Philharmonic

 

 

Về hai bản nhạc "Etude cung Mi Truởng"
và "Nocturne cung Mi-giáng Truởng"
của Chopin

Vẫn trên tinh thần của bài "Torna a Surriento", hôm nay ta bàn về hai bản nhạc "Etude en Mi- Majeur" và "Nocturne en Mi-bemol Majeur" của Chopin.

Đi ra một cửa hiệu bán các CD nhạc của Mỹ và ngọai quốc ngày nay ở xứ này th́ ta có thể chọn các đĩa nhạc Chopin ở hai nhóm đĩa khác nhau: Một là ở các quầy có ghi "Nhạc Cổ Điển" và hai là ở các quầy c̣ ghi "Nhạc để nghe không mấy khó khăn phức tạp", tạm dịch cho thật sát nghĩa hai chữ "Easy listening" trong tiếng Anh !

Thỉnh thoảng, chỉ khi nào nhắm t́m ṭi một cái ǵ rất cụ thể th́ tôi mới ghé qua cái quầy "Nhạc Cổ Điển", c̣n thường th́ tôi chỉ ghé qua các quầy có ghi "Easy listening". Xưa nay tôi chỉ thích nhạc "Cổ Điển" theo cái kiểu như thế này: Trong cả cái mớ sáng tác khổng lồ của Beethoven, chẳng hạn, tôi chỉ thích một "mouvement" duy nhất là cái đọan "Adagio" trong ṭan bộ cái "Symphonie Pathetique" của tác giả, hoặc như cái bài "Sonate cung Do-thăng Thứ" - vẫn thường đuợc gọi là "Moonlight Sonata" của ông. Hoặc trong mớ tác phẫm của Franz Schubert th́ tôi cũng chỉ thích có mỗi một bản "Impromptu" ("Ngẫu hứng") của ông, hoặc như bài bài "Ave Maria", và bài - tất nhiên rồi- "Serenade của Schubert" (tên thật của nó không phải như vậy !)

C̣n Chopin th́ xưa nay tôi cũng chỉ thích nghe có hai bài : "Etude en Mi Majeur" (Vẫn thường đuợc gọi là "Tristesse" kể từ khi Tino Rossi hát lời Pháp dễ chừng đă cả trăm năm nay ! "L'ombre s'enfuit... Adieu beaux rêves..!" "Bóng tối lui đi .. Thôi rồi c̣n đâu những giấc mơ đep đẽ.."),bản "Nocturne en Mi-bemol Majeur". và một vài bài "Valses" của ông. V.v.. Ai vào các cửa hiệu bán CD nhạc Mỹ và ngoại quốc ở xứ này, đến các quầy "Easy listening", rồi thấy các đĩa hát có tựa đề đại loại như "Những giai điệu đẹp nhất trên thế gian này" ("The most beautiful melodies in the world") th́ thể nào cũng bắt gặp những bản nhạc loại như thế của tất cả các tác giả "Cổ Diển" mà ta vẫn thường nghe tiếng. Muốn nghe những món phức tạp dài ḍng hơn th́ xin mời qua quầy "Classical Music" "chính quy" !

Cái hay cái đẹp trên đời này th́ nhiều quá, (những cái không hay không đẹp th́ hơi đâu mà bận tâm thêm cho mệt trí),  cho nên từ đă rất lâu, tôi tự chọn cho ḿnh cái phương châm: "Thích ít ít, thích giản dị" cho nó nhẹ cái nợ đời !

Mà đối với các tác phẩm Văn Học Nghệ Thuật nói chung th́ một khi đă "thích" cái ǵ là tôi hay có tật ṭ ṃ t́m hiểu đễn những nguyên tố đẫn đến tác phẩm mà tôi cho là "hay" đó !

Hôm nọ tôi đă cùng bạn đọc "ḍ la" về bản nhạc "Torna a Surriento" của De Curtis, ông người Ư. Sau đấy tôi tiếp tục cùng bạn đọc "ḍ la" về bài "Les feuilles mortes" của Jacques Prevert va Kosma là hai ông người Pháp. Kỳ này, vẫn trên tinh thần đó, ta đi t́m hiểu hai tác phẩm của một nhân vật thuộc lọai "nặng kư" hơn là ông người Balan có máu Pháp trong người : Frederic Chopin !

Trước hết, bàn về khía cạnh “gốc và ngọn” trong tương quan giữa một tác giả và một (hay các) tác phẩm . Theo cách nh́n của người viết ở đây th́ thân thế của tác giả, những chặng đuờng người ấy đi qua xuyên suốt cả cuộc đời, lồng trong bối cảnh lịch sử xă hội cụ thể vây quanh cuộc đời đó là cái “gốc”, c̣n tác phẩm th́ tôi coi như cành lá cho đến ngọn .

Frederic Chopin sinh năm 1810 tại Ba-lan, (1813: Đạo quân của Napoleon tiến vào Ba-lan), mất năm 1849 tại Paris, Pháp. Bố, Micolaj (tương đuơng với “Nicolas” trong tiếng Pháp) Chopin là người Pháp, sinh tại vùng Lorraine và qua Ba-lan từ năm 16 tuổi, lấy vợ sinh con ở đấy, vào quốc tịch Ba-lan và không bao giờ trở về cố quận. Ông Chopin-Bố sau khi qua Ba-lan làm phụ giáo tại nhà một gia đ́nh qúy tộc tên là Sharbek. Tại đây ông quen với Tekla Justyna Kazyzanowska, người làm việc trong bộ phận quản gia cho gia đ́nh Sharbek. Micolaj Chopin kết hôn với Justyna,  sinh ra ba gái một trai. Frederic Chopin ra đời năm 1810, là con trai sau người con gái đầu ḷng của hai vợ chồng trẻ ! Vài tháng sau khi F. Chopin ra đời, bố mẹ của cậu đưa cả gia đ́nh về Varsovie bởi người Bố đi nhận việc giảng dạy môn văn chương Pháp tại một trường Trung học ở đây.

- 7 tuổi: F. Chopin sáng tác 2 bản “Polonaise” đầu tay ! Từng ấy tuổi đă bắt đầu tŕnh diễn piano ở các buổi hội diển gây qũy từ thiện hoặc ở các gia đ́nh có máu mặt tại thủ đô.

- 1826 (16 tuổi) : Học nhạc lư và sáng tác ( bực cao cấp dĩ nhiên) tại Nhạc Viện . Thầy nhạc là Josef Elsner, nhà sọan nhạc nổi tiếng của Ba-lan thời bấy giờ. Sau ba năm học (chưa hết chương tŕnh), thầy phê tṛ:” Chopin, Frederick ( trong chữ Pháp không có chữ “k”), học viên năm thứ Ba, một tài năng khác thường, một thiên tài về âm nhạc” !

- 1829 ( 19 tuổi) : Học nhạc xong, đi Vienna (thủ đô Áo) một thời gian ngắn và bắt đầu nổi tiềng ở đây qua các buổi tŕnh diễn piano. Sau đấy trở lại Varsovie (Warsaw trong tiếng Anh),  tập trung vào việc sáng tác, bắt đầu sọan các thể lọai “Etudes”, “Valses”, “Mazurkas”, và cả một số ca khúc với lời hát của người khác.

- 1830 (20 tuổi) : Quyết định đi Vienna lần thứ 2, lâu hơn. Biểu diễn trong chương tŕnh giă từ Varsovie ở Hư Viện Quốc Gia vào ngày 11 tháng 10.

- (Bạn đọc chú ư 2 cái năm 1829 và 1830 vừa nêu. Đấy là thời gian Chopin đem ḷng yêu thương cô nàng cùng học ở Nhạc Viện, môn hát, tên là Konstancja Gladkowska. Cô nàng này có những lần hát những sáng tác của Chopin ở các buổi tŕnh diễn trước công chúng)

- Ngày 2 tháng 11 năm 1830 đi Vienna. Chỉ vài tuần lễ sau đó th́ Chopin đuợc tin dữ từ quê nhà: Cuộc nổi dậy của các lựng lượng chống đối tại Varsovie bị trấn áp. Nga tiến quân chiếm đóng Ba-lan. Cuộc chiến tranh giữa Ba-lan với Nga kéo dài chỉ có vài tháng ngắn ngủi, nước Ba-lan bị Ḥang Triều Nga chiếm đóng ! Trong t́nh h́nh đó, v́ hộ chiếu của Chopin là do Ba-lan cấp, và Chopin không muốn trở về Ba-lan lúc bấy giờ lọt về tay ḥang triều Nga cho nên Chopin chạy qua Pháp !

- 1831 (21 tuổi) : Chopin qua đến Paris . Chẳng bao lâu tiếng tăm bắt đầu lừng lẫy cả về mặt sáng tác lẫn tŕnh diễn. Nguồn lợi tức để sinh sống: Xuất bản tác phẩm, tŕnh diễn và dạy đàn. Các danh thủ đương cầm đuơng thời bắt dầu gọi người nhạc sĩ trẻ tuổi này là “Vua piano” trong khi Franz Listz, người bạn gốc Đức mà Chopin kết thân ở Paris đă từng đuợc coi như một đại danh thủ về môn piano ! Nhưng t́nh trạng sức khỏe của Chopin, sau những biến cố ở Ba-lan làm anh hết sức đau khổ buồn rầu, đă bắt đầu tác động đến sức khỏe của anh ! Có điều là tiếng tăm của Chopin cứ thế mỗi ngày một vang dội khắp Âu Châu .

- 1835 ( 25 tuổi) : Trong một chuyến đi Dresden (Đức) để dưỡng bệnh, Chopin gặp lại một gia đ́nh Ba-lan “di tản” ở đấy mà xưa kia ở Varsovie anh quen biết . Người nhạc sĩ trẻ gặp lại cô Maria Wodjinski, 17 tuổi, mà khi xưa lúc anh quen th́ mới chỉ là một cô bé tí ! Chopin đem ḷng yêu cô nàng và xin hỏi cưới. Gia đ́nh cô gái đồng ư với một điều kiên là nếu như trong một thời gian nhất định nào đấy mà anh ta không lo chăm sóc cho sức khỏe của bản thân ḿnh th́ coi như vụ đính hôn là bỏ ! Một năm qua đi, sức khỏe của Chopin không những đă không khả quan hơn mà lại c̣n xấu đi thêm ! Vụ cưới hỏi kể như xong ! ( Về sau, mớ thư từ Chopin nhận đuợc của gia đ́nh Wodjinski th́ anh góichung lại thành một bó với cái tựa bên ng̣ai là “Niềm đau của tôi” !)

- 1837 ( 27 tuổi) : Đi Luân Đôn để thăm viếng và biểu diễn. Trở về lại Paris. Bắt đầu kết thân với nữ văn sĩ George Sand ( người yêu cũ của nhà Thơ Alfred De Musset) của Pháp. Các triệu chứng của bệnh lao bắt đầu bộc phát !

- Mùa Xuân năm 1839 (29 tuổi) : Sau một cuộc lưu diễn ở Marseilles, Chopin trở về sống với George Sand ở Nohant thuộc miền Trung nước Pháp,  và ở đấy cho đến năm 1846 mới trở về Paris một lần ngắn ngày. Đấy là giai đọan đuợc coi như “hạnh phúc” nhất trong suốt cuộc đời của Chopin; một giai đọan phong phú nhất về mặt sáng tác. Hầu hết các tác phẩm “lớn” và nổi tiếng nhất đều đuợc sáng tác trong giai đọan này. Thiên hạ hồi ấy coi Chopin và George Sand như hai vợ chồng tuy hai bên không chính thức lấy nhau. Nhưng tất nhiên là chuyện hạnh phúc th́ trước sau ǵ cũng có đọan kết ! George Sand có đứa con trai riêng. Càng lớn nó càng tác động đến cuộc t́nh của mẹ ḿnh và anh chàng nhạc sĩ người Ba-lan gốc Pháp kia!

- Tháng 07 năm 1847 ( 37 tuổi) : Chopin và George Sand chia tay ! Người nhạc sĩ tài hoa của chúng ta buồn phiền không ít. Cạnh đó th́ bệnh lao càng ngày càng trầm trọng.

- 16 tháng 11 năm 1848 (38 tuổi) : Tuy đang cơn sốt nặng, Chopin tŕnh diễn để gây qũy trợ giúp giới di-tản Ba-lan ở Luân Đôn. Vài ngày sau trở về Paris.

- 17 tháng 10 năm 1849 (39 tuổi) : Mất về bệnh lao tại một căn gác ở Paris, khu “Quảng Trường Vendôme” (“Place Vendome”). Di hài đuợc chôn cất tại nghĩa trang “Père Lachaise” ở Paris. Theo di chúc, trái tim của Chopin đuợc người chị của ông đem về Ba-lan, để trong một đại thánh đường tại Vac-sa- va, thủ đô Ba-lan..