Trở lại Hoa Kỳ đuợc ít lâu vào giữa thập niên 90 thì một ngày nọ tôi đã viết bài trên nhật báo Người Việt ở Nam Cali. để tưởng niệm nhạc sĩ Y Vân mất ở bên nhà. (Cũng chỉ mới không lâu trước đó tôi còn ngồi uống cà phê với anh Y Vân ở một quán quen mà tôi với anh ấy thường hay lui tới chuyện vãn nơi con đuờng gì đấy cắt ngang đuờng Trương Minh Giảng, phía gần chợ TMG, lâu ngày rồi cũng chả còn nhớ, nhất là sau năm 75 , khi mà các tên đuờng cứ thế bị  thay đồi lung tung). 

Mới có hơn một năm trước đây, tôi  vừa viết bài tưởng niệm nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn thì gần như  liền sau đó lại lên máy chữ  viết những dòng tưởng nhớ nhạc Sĩ Nhật Bằng.

Và cũng vừa mới đây thôi  lại  đến phiên nhạc sĩ Khánh Băng mất ở bên nhà, và tôi lại lên máy chữ để gõ đôi dòng tưởng niệm.

Riêng ngày (Lê Uyên ) Phương (tên thật : Lê Văn Lộc ) mất cũng ở Nam Cali  thì tiếc thay tôi lại hoàn toàn không biết gì tuy cả hai bên đều cùng là dân của Nam Cali, nhưng sau đó tôi cũng đã có bài viết để nhớ về (Lê Uyên ) Phương. Vụ đó tôi không biết tí gì là bởi bận rộn với công việc hàng ngày tôi không có dịp theo rõi báo chí Việt Ngữ, và chủ yếu là bởi ngày ấy tôi không có lý do gì để nghĩ là sẽ mất đi một người bạn một cách chóng vánh như vậy cho đuợc. Bởi cũng chỉ trước đó có ít tháng thì tôi tình cờ gặp lại Lộc trong một tiệc cưới dưới vùng Orang County. Gặp lại tôi thì Lộc –một “cố nhân” của tôi ở Dalat- hớn hở nói: “Đây là số phone của em, còn anh cho em địa chỉ để hôm nào nhất định em sẽ ghé thăm anh; lâu quá rồi !”  Chả còn gặp lại nhau bao giờ !

Hôm nay thì lại vừa đuợc tin anh Trần Thiện Thanh qua đời. Có lẽ việc ngần ấy con người trong giới âm nhạc mà tôi quen biết người ta ra đi vĩnh viễn trong những năm tháng vừa qua, (chưa  kể đến số không ít bạn bè thân thích, người thân, các đồng nghiệp khi xưa), nó “ám” vào trong tâm thức của riêng mình hay thế nào mà  trong mấy ngày qua, khi viết bài hát “Hoa tàn trong gió” thì khi không tôi lại đưa vào những lời lẽ mà xưa nay tôi ít xử dụng đến khi sọan lời cho những bài hát của mình. Bản tính tôi vốn lạc quan, và những chuyện khổ đau nơi một kiếp người thì xưa giờ tôi vẫn coi như một thứ “lẽ đời”, chả có việc gì phải bận tâm cho lắm bởi cho dù mình không nghĩ hay tìm đến chúng thì trước sau gì, sớm hay muộn, chúng  cũng tìm đến “tự giới thiệu” với mình, cho dù mình có muốn xa lánh hay xua đuổi chúng đến mấy đi nữa !   Vậy thì cái bài hát tôi vừa hoàn tất cách đây có đôi ngày đã có những câu như sau:

“Cành hoa đến với người tôi yêu mến”

“Những cành hoa trong đời để làm duyên”

“Đến ngày cuối, nhân gian thôi muộn phiền”

“Nấm mộ xanh, hoa cạn nghĩa ân tình !”

Và ở câu kết:

“Mùa hoa tới biết còn nhau chốn này ?

”Tim rộn ràng dường chưa dứt cơn say”

“Ngày bình yên, đôi khi mưa giông tới”

“Cuối con đuờng, lạnh lùng lá Thu rơi ..!”

(Câu kết đuợc lập lại :“ Giấc mơ nào chẳng là cánh hoa rơi ?”)

Không có gì thoải mái  cho bằng nhớ đến hoặc viết về những con người làm Văn Học Nghệ Thuật có tác phẩm mình thực sự yêu thích .   Hôm nay viết đôi dòng tưởng nhớ này về anh Trần Thiện Thanh  thì cảm nghĩ của tôi là đúng như vậy !  Tôi sẽ không viết gì nhiều về cái buồn của một sự mất mát . Anh TTT thua tôi hai tuổi, do đó ở vào lứa tuổi của tôi và khi chứng kiến việc những người “trẻ” hơn mình vội vã ra đi trước như vậy  thì nếu bảo tôi “thản nhiên” hay “bình tâm” thì chắc chắn không đúng, nhưng bảo là “về mặt đó thì ít nhiều gì đấy tôi cũng đã ngộ cái ý nghĩa của lẽ vô thường rồi ..”  thì có nhẽ chính xác hơn !

Vào khoảng giữa thập niên 60 bỗng nhiên các Đài Phát Thanh bên nhà hàng ngày đã rộ lên một lọat các bài theo tiết điệu “Bolero” (có khi thì người ta chơi theo “Rhumba” ) như: “Không bao giờ ngăn cách”, “Ðôi Ngả Ðôi Ta”, “Đồn vắng chiều Xuân”, v.v.. Ai khác ra sao tôi không biết, nhưng ngày ấy, nghe những bài hát đó thì tôi không hề thấy chán ! Rồi cũng chả cần phải có những bản nhạc ấy trong tay tôi cũng đều thuộc lòng. Dễ thuộc quá: giai điệu đẹp đẽ, mạch lạc, có đầu có đuôi đàng hoàng, còn lời lẽ thì hay ở chỗ dung dị, “văn vẻ” đấy thế nhưng không có cái kiểu làm dáng !

“Anh về với em rồi mai lại đi …

Đuờng xa mang theo bao nhiêu tình ý ..

Viết tên người yêu lên ba-lô nặng trĩu…

Đêm quân hành dừng chân đồi hoa tím..

Nhớ xưa đôi mình hẹn nhau mà sao sáng đâu bằng đôi mắt em ! “

(Không bao giờ ngăn cách)

Giai điệu đi kèm đã đẹp và đơn giản. Còn lời lẽ thì có vần có điệu, rõ ràng mạch lạc ! (Đời con người ta ngắn ngủi, lại cũng còn trăm vạn thứ chuyện khác phải làm, do đó Văn Học Nghệ Thuật đối với tôi là cái gì đẹp trong sự giản dị, mạch lạc; tôi không thuộc môn phái “cầu kỳ bí hiểm” !)

Yêu thích một bài hát hay vì nó hay thì đã đành, nhưng cạnh đó tất nhiên cũng còn những “cái gì đấy gắn bó” xét về mặt kỷ niệm ! Vậy thì ngày ấy tôi có cô bạn thân ! Rất thân ! Cô nàng thuộc dân gốc chương trình Pháp, xong Tú Tài thì theo học ban Pháp Văn ở Đại Học Sư Phạm tại Sàigòn. Nàng hơn tôi một tuổi, bởi thế tôi còn ở năm thứ Ba bên trường Luật thì nàng đã tốt nghiệp Sư Phạm và đuợc bổ nhiệm đi giảng dạy ở Long An.  Những dịp cuối tuần nàng trở về nhà ở Sàigòn thì hai bên cùng dung dăng dung dẻ với nhau. Một lần nàng về, ghé nhà tôi thì có đem theo bài hát “Ðôi Ngả Ðôi Ta” của Trần Thiện Thanh, trong có mấy chữ nàng viết tặng tôi . Tôi nói tôi rất quen thuộc với bài ấy, thế nhưng :”Bộ toa tính bỏ moa đi lấy chồng duới Long An hay sao mà khi không đang duyên-ta mặn nộng như bấy nay mà lại có cái màn “Ðôi Ngả Ðôi Ta” như thế này ?” Nàng tươi cười trấn an tôi, nói rằng :”Moa không tính lấy ai đâu, toa đừng có lo lắng cho nó chóng già ! Ấy là bởi những ngày cuối tuần ra bến xe đò Lục Tỉnh để trở xuống Long Anh rồi ngồi trên xe xa thành phố dần thì moa cứ nghĩ đến một tuần lễ mình xa nhau”.

Sau này nàng không lấy tôi làm chồng thì tôi nghĩ là cũng chí phải, bởi người ta có tình như thế mà ngày đó tôi không viết bài hát nào tặng nàng, giúp nàng quên đi phần nào cái vụ “Ðôi Ngả Ðôi Ta” đó, thì tôi cho là mình cũng tệ thật , và cũng là đáng đời nữa nếu như người ta đi lấy người khác ! 

Cuối năm 68, sau khi tôi nhập ngũ rồi đuợc lệnh lên giảng dạy trên Dalat thì một ngày nọ cô bạn học từ nhiều năm ở Luật lên thăm tôi. Sau hôm nàng về thì tôi viết bài hát “Tình Khúc mùa Đông” vì nhớ nàng ! Bài hát có ý tình rất thành thật;  bằng chứng là sau đó ít lâu thì đôi bên ký văn tự kết nghĩa với nhau trọn đời, hay ít ra thì cũng cho đến tận ngày hôm nay ! Tôi chép tay bài hát, gửi về cho Mai Hương. Mai Hương đưa cho ban nhạc của Nhật Trường (TTT) bên Đài Quân Đội. Mai Hương là người đầu tiên hát bài này trong ban Nhật Trường ở Đài Quân Đội. Ông Anh Ngọc bên Đài Sàigòn nghe đuợc; bèn đem về hát trong ban Tiếng Nhạc Tâm Tình của ông (hoà âm do Nhật Bằng sọan ), và cứ thế những ca sĩ cả hai bên phía Đài QĐ và Đài Sàigòn theo nhau hát !  Trước hết là chính Nhật Trường hát bài đó sau Mai Hương trong chương trình phát thanh của anh.

Một buổi sáng đẹp giời ở Dalat, tôi đang bách bộ với hai người bạn đến chỗ “Nhà Thủy Tạ” ven hồ Xuân Hương để uống cà-phê và ngắm trời ngó nước với bóng  những cành đào ven bờ thì hai sinh viên không thuộc lớp tôi giảng dạy chạy cái xe gắn máy hớt hải dừng lại bên đuờng. Một cậu bước đến gần tôi, nói:”Thưa Giáo Sư, nhạc sĩ Trần Thiện Thanh ở Sàigòn gửi Giáo Sư cái phong bì này !” Phong bì khá dày ! Có điều là dạo đó tôi chưa quen biết gì anh TTT.  Tôi cảm ơn người sinh viên, nhét phong bì vào túi-trong nơi áo “veste”, tiếp tục câu chuyện đang bỏ dở với hai anh bạn và tiếp tục hướng đến nhà “Thủy Tạ” bên hồ. Đến nơi, ai nấy an vị, cà-phê đuợc nhà hàng đem ra trong buổi sáng yên lành thanh vắng, tôi tò mò xé cái phong bì lúc ban nãy ra xem. Thấy trước hết là một xấp tiền. Kế đó là một lá thư thu gọn trong một trang giấy; nội dung :”Thưa anh Thanh Trang, tôi rất thích bài Tình Khúc Mùa Ðông Của Anh. Đuợc biết anh còn bận công việc giảng dạy trên Dalat, chỉ thỉnh thoảng mới có dịp về Sàigòn, anh cho phép tôi đứng ra xuất bản bài hát của anh. Hôm nào có dịp về Sàigòn xin anh vui lòng nhắn qua Mai Hương  để tôi đến gặp anh và cùng bàn với anh về những chi tiết cụ thể. Xin tạm gửi anh số tiền tạm ứng trước !” Ký tên Trần Thiện Thanh. Chả thấy hợp đồng hợp điếc gì trong đó. Tôi đếm số tiền. Hai anh bạn hỏi cho biết xem chuyện gì; tôi tóm tắt sự việc, và nói:”Cái số tôi làm văn nghệ có sao tốt nó chiếu, cho nên cứ đuợc người khác người ta lo cho mình kiểu như  thế này! Cái bài “Duyên Thề” thì cũng tự anh Duy Khánh liên lạc với tôi để đề nghị xin đuợc xuất bản là vậy “ !  Trong khi chờ đợi, chả cần biết Ất-Giáp gì thêm,  chỉ cần biết là có tạm tiền cà-phê cho  chừng một tháng với bạn bè !

Khoảng một tháng sau thì tôi về Sàigòn thăm vợ mới cưới. Tôi lái xe đến nhà Mai Hương vừa để thăm hai vợ chồng vừa để nhờ MH nhắn với Nhật Trường là tôi đang có mặt ở Sàigòn. Một buổi sáng, Trần Thiện Thanh lái cái xe “Simca 1000 “ đến nhà tôi. Đấy là lần đầu tiên hai anh em có dịp quen biết nhau trực tiếp. Có điều là bắt tay chào hỏi nhau thì cứ như thể là hai người bạn cũ gặp lại nhau ! Vào thẳng ngay đề tài. Anh ấy hỏi tôi: “ Anh thấy tôi giao cho Kha Thùy Châu vẽ bià, nhắm có đuợc hay không ? Tôi nghe nói anh cũng còn thêm ngón vẽ, sao anh không vẽ luôn cái bìa bài hát cho tiện ?” Tôi nói: “Tôi về đây có ít ngày như anh biết ! Làm gì đào đâu ra thời giờ để vẽ vời ! Anh muốn giao cho ai vẽ bìa mà anh nhắm thấy đuợc thì anh cứ việc làm !” Trao đổi với nhau thêm ba điều bốn chuyện nữa, TTT rút rong túi ra một phong bì không niêm phong, nói:”Gửi tạm anh thêm ít tiền-vặt gọi là, trong đó có cả phần tác quyền của anh cho việc tôi hát và thu vào đĩa hát “. Tôi hỏi:”Đĩa hát hay băng nhạc ?” Đáp:”đĩa hát !”  Chả có hợp đồng hợp điếc gì giữa đôi bên. Anh Trần Thiện Thanh anh ấy biết là truớc hết tôi không sống về “nghề” nhạc, và trước đấy khi anh đề cập đến chuyện ký hợp đồng thì tôi nói đơn giản: “Anh thấy cần làm thì tôi ký, còn riêng tôi thì không thấy cần thiết. Anh em ta làm theo cái kiểu Mỹ họ gọi là “Gentlemen’s agreement” !

Một tuần lễ sau tôi trở lên Dalat, chả còn mấy bận tâm gì đến bài hát sắp đuợc xuất bản mà chỉ nghĩ đến mối quan tâm chính là chồng làm việc một nơi, vợ làm việc một nẻo, và vì là mới cưới cho nên  mười bài hát cũng chả có ý nghĩa gì chứ đừng nói là một ! Mà tương lai gần thì cũng còn chuyện gay go gấp bội phần so với cái khoảng cách hơn ba trăm cây số giữa Sàigòn và Dalat kia , bởi tôi đang tiến hành hoàn tất thủ tục để xuất ngọai.

Ba tháng sau đấy, tôi lại có mặt ở Sàigòn để chuẩn bị lên đuờng rời khỏi nước. Lại một buổi, Trần Thiện Thanh lái cái xe “Simca 1000” đến nhà tôi, ôm theo một xấp mấy chục bản lọai đặc biệt của bài “Tình Khúc mùa Đông” vừa mới in xong. Hình bìa là do Kha Thùy Châu vẽ. (Chả biết nhà họa sĩ nghĩ sao mà lại đi cho thêm mấy giọt nước mắt nơi cô gái trên hình bìa. Trông ướt át ủy mị thế nào ấy!). Hôm lên máy bay rời phi trường Tân Sơn Nhất thì trong va-ly tôi chỉ đem theo bốn năm bản gì đấy của bài hát, còn bao nhiêu  thì để lại ở nhà.  (Qua đến Washington D.C,  một hôm gặp Khánh Ly thì cô nàng nói: ”Anh ơi ! Cái bài Tình Khúc mùa Đông” của anh là họ yêu cầu tôi hát “mệt nghỉ” đấy anh à” ! Tôi cảm ơn công đức của Khánh Ly và có ký tặng nàng một bản lọai “đặc biệt, có chữ ký (đại khái ) của tác giả”! )

Trở về nước vào năm 73 thì một ngày đẹp giời tôi đuợc nghe bài hát “Mùa Ðông Của Anh” của Trần Thiện Thanh. Ngày đầu tiên trực tiếp quen biết nhau thì anh ấy tâm sự: “Bài Tình Khúc mùa Đông” của anh, tôi rất thích vì nó hay thì đã đành nhưng đồng thời nó còn gợi nơi tôi một kỷ niệm khó quên ở  Dalat “.  Khi tôi nghe bài MĐCA của TTT thì bài hát đã đuợc phổ biến ở bên nhà trong thời gian tôi ở Hoa Kỳ. Trong bài hát có câu:

“Anh xa em thật rồi mà chưa quên mùi tóc ..”

Bài TKMĐ của tôi trước đó có câu :

"Hôn tóc em nghe hồn mình đắng cay !”

Những kỷ niệm  dẫn đến những cảm xúc tương tự dễ đưa con người ta đến với nhau chăng ?

Lại một ngày vào khoảng năm 1974, Trần Thiện Thanh đi trình diễn theo một đoàn văn nghệ hay đi theo việc riêng gì đấy, tôi không nhớ rõ, và anh có mặt ở Dalat. Anh đến tìm tôi ở Viện Đại Học Dalat nhưng nhằm lúc tôi không có giờ giảng nên anh để lại mấy chữ ở hộp thư của tôi tại Viện, bên Phân Khoa Chính Trị Kinh Doanh, hẹn gặp nhau đêm hôm ấy ở Khách Sạn “Duy Tân”, nơi có luôn cả cái “Bar Dancing”, ngay nơi đuờng Duy Tân, truớc Nhà Đèn ! Tối đến tôi ghé đấy với vài người bạn. Tôi với Trần Thiện Thanh gặp lại nhau đêm hôm đó, tay bắt mặt mừng. Anh lên sân khấu hát bài “Mùa Ðông Của Anh” thể theo lời tôi yêu cầu.  Đấy là lần cuối cùng tôi gặp lại anh. Sau đấy thì “cuộc thế bể dâu” ra sao, ai nấy đều biết ! Sau này anh tái định cư ở Nam Cali. thì tuy tôi cũng là dân Nam Cali. nhưng thực tế là anh ở miệt Nam, tôi ở miệt Bắc, và hơn nữa tôi làm việc trung bình mỗi ngày 16 tiếng, kể cả thứ Bảy và Chủ Nhật nên thỉnh thoảng đôi bên chỉ có dịp chuyện vãn qua loa với nhau bằng  điện thọai chứ không có dịp ngồi lại với nhau nhắc nhở chuyện xưa.

Những bài hát của TTT mà xưa nay tôi vẫn yêu thích nhất là “Không bao giờ ngăn cách”, “Ðôi Ngả Ðôi Ta”, “Đồn vắng chiều Xuân”  và “Khi người yêu tôi khóc”. Tôi rất thích giai điệu ở những bài hát ấy .