Thay Lời Phi Lộ   |   Tiểu Sử   |   Tác Phẩm   |   Tiếng Đàn   |   Giọng Hát   |   Bài Viết   |   Trang Chính  |  

 
 

 


“Đôi Ngả Đôi Ta “ ,
một kỷ niệm với Trần Thiện Thanh…

Các báo vừa đưa tin nhạc sĩ Trần Thiện Thanh, tức ca sĩ Nhật Trường,  đă qua đời hôm 13 tháng 05, 2005 tại Nam Cali. 

Trở lại Hoa Kỳ đuợc ít lâu vào giữa thập niên 90 th́ một ngày nọ tôi đă viết bài trên nhật báo Người Việt ở Nam Cali. để tưởng niệm nhạc sĩ Y Vân mất ở bên nhà. (Cũng chỉ mới không lâu trước đó tôi c̣n ngồi uống cà phê với anh Y Vân ở một quán quen mà tôi với anh ấy thường hay lui tới chuyện văn nơi con đuờng ǵ đấy cắt ngang đuờng Trương Minh Giảng, phía gần chợ TMG, lâu ngày rồi cũng chả c̣n nhớ, nhất là sau năm 75 , khi mà các tên đuờng cứ thế bị  thay đồi lung tung). 

Mới có hơn một năm trước đây, tôi  vừa viết bài tưởng niệm nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn th́ gần như  liền sau đó lại lên máy chữ  viết những ḍng tưởng nhớ nhạc Sĩ Nhật Bằng.

Và cũng vừa mới đây thôi  lại  đến phiên nhạc sĩ Khánh Băng mất ở bên nhà, và tôi lại lên máy chữ để gơ đôi ḍng tưởng niệm.

Riêng ngày (Lê Uyên ) Phương (tên thật : Lê Văn Lộc ) mất cũng ở Nam Cali  th́ tiếc thay tôi lại hoàn toàn không biết ǵ tuy cả hai bên đều cùng là dân của Nam Cali, nhưng sau đó tôi cũng đă có bài viết để nhớ về (Lê Uyên ) Phương. Vụ đó tôi không biết tí ǵ là bởi bận rộn với công việc hàng ngày tôi không có dịp theo rơi báo chí Việt Ngữ, và chủ yếu là bởi ngày ấy tôi không có lư do ǵ để nghĩ là sẽ mất đi một người bạn một cách chóng vánh như vậy cho đuợc. Bởi cũng chỉ trước đó có ít tháng th́ tôi t́nh cờ gặp lại Lộc trong một tiệc cưới dưới vùng Orang County. Gặp lại tôi th́ Lộc –một “cố nhân” của tôi ở Dalat- hớn hở nói: “Đây là số phone của em, c̣n anh cho em địa chỉ để hôm nào nhất định em sẽ ghé thăm anh; lâu quá rồi !”  Chả c̣n gặp lại nhau bao giờ !

Hôm nay th́ lại vừa đuợc tin anh Trần Thiện Thanh qua đời. Có lẽ việc ngần ấy con người trong giới âm nhạc mà tôi quen biết người ta ra đi vĩnh viễn trong những năm tháng vừa qua, (chưa  kể đến số không ít bạn bè thân thích, người thân, các đồng nghiệp khi xưa), nó “ám” vào trong tâm thức của riêng ḿnh hay thế nào mà  trong mấy ngày qua, khi viết bài hát “Hoa tàn trong gió” th́ khi không tôi lại đưa vào những lời lẽ mà xưa nay tôi ít xử dụng đến khi sọan lời cho những bài hát của ḿnh. Bản tính tôi vốn lạc quan, và những chuyện khổ đau nơi một kiếp người th́ xưa giờ tôi vẫn coi như một thứ “lẽ đời”, chả có việc ǵ phải bận tâm cho lắm bởi cho dù ḿnh không nghĩ hay t́m đến chúng th́ trước sau ǵ, sớm hay muộn, chúng  cũng t́m đến “tự giới thiệu” với ḿnh, cho dù ḿnh có muốn xa lánh hay xua đuổi chúng đến mấy đi nữa !   Vậy th́ cái bài hát tôi vừa hoàn tất cách đây có đôi ngày đă có những câu như sau:

“Cành hoa đến với người tôi yêu mến”

“Những cành hoa trong đời để làm duyên”

“Đến ngày cuối, nhân gian thôi muộn phiền”

“Nấm mộ xanh, hoa cạn nghĩa ân t́nh !”

Và ở câu kết:

“Mùa hoa tới biết c̣n nhau chốn này ?

”Tim rộn ràng dường chưa dứt cơn say”

“Ngày b́nh yên, đôi khi mưa giông tới”

“Cuối con đuờng, lạnh lùng lá Thu rơi ..!”

(Câu kết đuợc lập lại :“ Giấc mơ nào chẳng là cánh hoa rơi ?”)

Không có ǵ thoải mái  cho bằng nhớ đến hoặc viết về những con người làm Văn Học Nghệ Thuật có tác phẩm ḿnh thực sự yêu thích .   Hôm nay viết đôi ḍng tưởng nhớ này về anh Trần Thiện Thanh  th́ cảm nghĩ của tôi là đúng như vậy !  Tôi sẽ không viết ǵ nhiều về cái buồn của một sự mất mát . Anh TTT thua tôi hai tuổi, do đó ở vào lứa tuổi của tôi và khi chứng kiến việc những người “trẻ” hơn ḿnh vội vă ra đi trước như vậy  th́ nếu bảo tôi “thản nhiên” hay “b́nh tâm” th́ chắc chắn không đúng, nhưng bảo là “về mặt đó th́ ít nhiều ǵ đấy tôi cũng đă ngộ cái ư nghĩa của lẽ vô thường rồi ..”  th́ có nhẽ chính xác hơn !

Vào khoảng giữa thập niên 60 bỗng nhiên các Đài Phát Thanh bên nhà hàng ngày đă rộ lên một lọat các bài theo tiết điệu “Bolero” (có khi th́ người ta chơi theo “Rhumba” ) như: “Không bao giờ ngăn cách”, “Đôi Ngả Đôi Ta”, “Đồn vắng chiều Xuân”, v.v.. Ai khác ra sao tôi không biết, nhưng ngày ấy, nghe những bài hát đó th́ tôi không hề thấy chán ! Rồi cũng chả cần phải có những bản nhạc ấy trong tay tôi cũng đều thuộc ḷng. Dễ thuộc quá: giai điệu đẹp đẽ, mạch lạc, có đầu có đuôi đàng hoàng, c̣n lời lẽ th́ hay ở chỗ dung dị, “văn vẻ” đấy thế nhưng không có cái kiểu làm dáng !

“Anh về với em rồi mai lại đi …

Đuờng xa mang theo bao nhiêu t́nh ư ..

Viết tên người yêu lên ba-lô nặng trĩu…

Đêm quân hành dừng chân đồi hoa tím..

Nhớ xưa đôi ḿnh hẹn nhau mà sao sáng đâu bằng đôi mắt em ! “

(Không bao giờ ngăn cách)

Giai điệu đi kèm đă đẹp và đơn giản. C̣n lời lẽ th́ có vần có điệu, rơ ràng mạch lạc ! (Đời con người ta ngắn ngủi, lại cũng c̣n trăm vạn thứ chuyện khác phải làm, do đó Văn Học Nghệ Thuật đối với tôi là cái ǵ đẹp trong sự giản dị, mạch lạc; tôi không thuộc môn phái “cầu kỳ bí hiểm” !)

Yêu thích một bài hát hay v́ nó hay th́ đă đành, nhưng cạnh đó tất nhiên cũng c̣n những “cái ǵ đấy gắn bó” xét về mặt kỷ niệm ! Vậy th́ ngày ấy tôi có cô bạn thân ! Rất thân ! Cô nàng thuộc dân gốc chương tŕnh Pháp, xong Tú Tài th́ theo học ban Pháp Văn ở Đại Học Sư Phạm tại Sàig̣n. Nàng hơn tôi một tuổi, bởi thế tôi c̣n ở năm thứ Ba bên trường Luật th́ nàng đă tốt nghiệp Sư Phạm và đuợc bổ nhiệm đi giảng dạy ở Long An.  Những dịp cuối tuần nàng trở về nhà ở Sàig̣n th́ hai bên cùng dung dăng dung dẻ với nhau. Một lần nàng về, ghé nhà tôi th́ có đem theo bài hát “Đôi Ngả Đôi Ta” của Trần Thiện Thanh, trong có mấy chữ nàng viết tặng tôi . Tôi nói tôi rất quen thuộc với bài ấy, thế nhưng :”Bộ toa tính bỏ moa đi lấy chồng duới Long An hay sao mà khi không đang duyên-ta mặn nộng như bấy nay mà lại có cái màn “Đôi Ngả Đôi Ta” như thế này ?” Nàng tươi cười trấn an tôi, nói rằng :”Moa không tính lấy ai đâu, toa đừng có lo lắng cho nó chóng già ! Ấy là bởi những ngày cuối tuần ra bến xe đ̣ Lục Tỉnh để trở xuống Long Anh rồi ngồi trên xe xa thành phố dần th́ moa cứ nghĩ đến một tuần lễ ḿnh xa nhau”.

Sau này nàng không lấy tôi làm chồng th́ tôi nghĩ là cũng chí phải, bởi người ta có t́nh như thế mà ngày đó tôi không viết bài hát nào tặng nàng, giúp nàng quên đi phần nào cái vụ “Đôi Ngả Đôi Ta” đó, th́ tôi cho là ḿnh cũng tệ thật , và cũng là đáng đời nữa nếu như người ta đi lấy người khác ! 

Cuối năm 68, sau khi tôi nhập ngũ rồi đuợc lệnh lên giảng dạy trên Dalat th́ một ngày nọ cô bạn học từ nhiều năm ở Luật lên thăm tôi. Sau hôm nàng về th́ tôi viết bài hát “T́nh Khúc mùa Đông” v́ nhớ nàng ! Bài hát có ư t́nh rất thành thật;  bằng chứng là sau đó ít lâu th́ đôi bên kư văn tự kết nghĩa với nhau trọn đời, hay ít ra th́ cũng cho đến tận ngày hôm nay ! Tôi chép tay bài hát, gửi về cho Mai Hương. Mai Hương đưa cho ban nhạc của Nhật Trường (TTT) bên Đài Quân Đội. Mai Hương là người đầu tiên hát bài này trong ban Nhật Trường ở Đài Quân Đội. Ông Anh Ngọc bên Đài Sàig̣n nghe đuợc; bèn đem về hát trong ban Tiếng Nhạc Tâm T́nh của ông (hoà âm do Nhật Bằng sọan ), và cứ thế những ca sĩ cả hai bên phía Đài QĐ và Đài Sàig̣n theo nhau hát !  Trước hết là chính Nhật Trường hát bài đó sau Mai Hương trong chương tŕnh phát thanh của anh.

Một buổi sáng đẹp giời ở Dalat, tôi đang bách bộ với hai người bạn đến chỗ “Nhà Thủy Tạ” ven hồ Xuân Hương để uống cà-phê và ngắm trời ngó nước với bóng  những cành đào ven bờ th́ hai sinh viên không thuộc lớp tôi giảng dạy chạy cái xe gắn máy hớt hải dừng lại bên đuờng. Một cậu bước đến gần tôi, nói:”Thưa Giáo Sư, nhạc sĩ Trần Thiện Thanh ở Sàig̣n gửi Giáo Sư cái phong b́ này !” Phong b́ khá dày ! Có điều là dạo đó tôi chưa quen biết ǵ anh TTT.  Tôi cảm ơn người sinh viên, nhét phong b́ vào túi-trong nơi áo “veste”, tiếp tục câu chuyện đang bỏ dở với hai anh bạn và tiếp tục hướng đến nhà “Thủy Tạ” bên hồ. Đến nơi, ai nấy an vị, cà-phê đuợc nhà hàng đem ra trong buổi sáng yên lành thanh vắng, tôi ṭ ṃ xé cái phong b́ lúc ban năy ra xem. Thấy trước hết là một xấp tiền. Kế đó là một lá thư thu gọn trong một trang giấy; nội dung :”Thưa anh Thanh Trang, tôi rất thích bài T́nh Khúc Mùa Đông Của Anh. Đuợc biết anh c̣n bận công việc giảng dạy trên Dalat, chỉ thỉnh thoảng mới có dịp về Sàig̣n, anh cho phép tôi đứng ra xuất bản bài hát của anh. Hôm nào có dịp về Sàig̣n xin anh vui ḷng nhắn qua Mai Hương  để tôi đến gặp anh và cùng bàn với anh về những chi tiết cụ thể. Xin tạm gửi anh số tiền tạm ứng trước !” Kư tên Trần Thiện Thanh. Chả thấy hợp đồng hợp điếc ǵ trong đó. Tôi đếm số tiền. Hai anh bạn hỏi cho biết xem chuyện ǵ; tôi tóm tắt sự việc, và nói:”Cái số tôi làm văn nghệ có sao tốt nó chiếu, cho nên cứ đuợc người khác người ta lo cho ḿnh kiểu như  thế này! Cái bài “Duyên Thề” th́ cũng tự anh Duy Khánh liên lạc với tôi để đề nghị xin đuợc xuất bản là vậy “ !  Trong khi chờ đợi, chả cần biết Ất-Giáp ǵ thêm,  chỉ cần biết là có tạm tiền cà-phê cho  chừng một tháng với bạn bè !

Khoảng một tháng sau th́ tôi về Sàig̣n thăm vợ mới cưới. Tôi lái xe đến nhà Mai Hương vừa để thăm hai vợ chồng vừa để nhờ MH nhắn với Nhật Trường là tôi đang có mặt ở Sàig̣n. Một buổi sáng, Trần Thiện Thanh lái cái xe “Simca 1000 “ đến nhà tôi. Đấy là lần đầu tiên hai anh em có dịp quen biết nhau trực tiếp. Có điều là bắt tay chào hỏi nhau th́ cứ như thể là hai người bạn cũ gặp lại nhau ! Vào thẳng ngay đề tài. Anh ấy hỏi tôi: “ Anh thấy tôi giao cho Kha Thùy Châu vẽ bià, nhắm có đuợc hay không ? Tôi nghe nói anh cũng c̣n thêm ngón vẽ, sao anh không vẽ luôn cái b́a bài hát cho tiện ?” Tôi nói: “Tôi về đây có ít ngày như anh biết ! Làm ǵ đào đâu ra thời giờ để vẽ vời ! Anh muốn giao cho ai vẽ b́a mà anh nhắm thấy đuợc th́ anh cứ việc làm !” Trao đổi với nhau thêm ba điều bốn chuyện nữa, TTT rút rong túi ra một phong b́ không niêm phong, nói:”Gửi tạm anh thêm ít tiền-vặt gọi là, trong đó có cả phần tác quyền của anh cho việc tôi hát và thu vào đĩa hát “. Tôi hỏi:”Đĩa hát hay băng nhạc ?” Đáp:”đĩa hát !”  Chả có hợp đồng hợp điếc ǵ giữa đôi bên. Anh Trần Thiện Thanh anh ấy biết là truớc hết tôi không sống về “nghề” nhạc, và trước đấy khi anh đề cập đến chuyện kư hợp đồng th́ tôi nói đơn giản: “Anh thấy cần làm th́ tôi kư, c̣n riêng tôi th́ không thấy cần thiết. Anh em ta làm theo cái kiểu Mỹ họ gọi là “Gentlemen’s agreement” !

Một tuần lễ sau tôi trở lên Dalat, chả c̣n mấy bận tâm ǵ đến bài hát sắp đuợc xuất bản mà chỉ nghĩ đến mối quan tâm chính là chồng làm việc một nơi, vợ làm việc một nẻo, và v́ là mới cưới cho nên  mười bài hát cũng chả có ư nghĩa ǵ chứ đừng nói là một ! Mà tương lai gần th́ cũng c̣n chuyện gay go gấp bội phần so với cái khoảng cách hơn ba trăm cây số giữa Sàig̣n và Dalat kia , bởi tôi đang tiến hành hoàn tất thủ tục để xuất ngọai.

Ba tháng sau đấy, tôi lại có mặt ở Sàig̣n để chuẩn bị lên đuờng rời khỏi nước. Lại một buổi, Trần Thiện Thanh lái cái xe “Simca 1000” đến nhà tôi, ôm theo một xấp mấy chục bản lọai đặc biệt của bài “T́nh Khúc mùa Đông” vừa mới in xong. H́nh b́a là do Kha Thùy Châu vẽ. (Chả biết nhà họa sĩ nghĩ sao mà lại đi cho thêm mấy giọt nước mắt nơi cô gái trên h́nh b́a. Trông ướt át ủy mị thế nào ấy!). Hôm lên máy bay rời phi trường Tân Sơn Nhất th́ trong va-ly tôi chỉ đem theo bốn năm bản ǵ đấy của bài hát, c̣n bao nhiêu  th́ để lại ở nhà.  (Qua đến Washington D.C,  một hôm gặp Khánh Ly th́ cô nàng nói: ”Anh ơi ! Cái bài T́nh Khúc mùa Đông” của anh là họ yêu cầu tôi hát “mệt nghỉ” đấy anh à” ! Tôi cảm ơn công đức của Khánh Ly và có kư tặng nàng một bản lọai “đặc biệt, có chữ kư (đại khái ) của tác giả”! )

Trở về nước vào năm 73 th́ một ngày đẹp giời tôi đuợc nghe bài hát “Mùa Đông Của Anh” của Trần Thiện Thanh. Ngày đầu tiên trực tiếp quen biết nhau th́ anh ấy tâm sự: “Bài T́nh Khúc mùa Đông” của anh, tôi rất thích v́ nó hay th́ đă đành nhưng đồng thời nó c̣n gợi nơi tôi một kỷ niệm khó quên ở  Dalat “.  Khi tôi nghe bài MĐCA của TTT th́ bài hát đă đuợc phổ biến ở bên nhà trong thời gian tôi ở Hoa Kỳ. Trong bài hát có câu:

“Anh xa em thật rồi mà chưa quên mùi tóc ..”

Bài TKMĐ của tôi trước đó có câu :

"Hôn tóc em nghe hồn ḿnh đắng cay !”

Những kỷ niệm  dẫn đến những cảm xúc tương tự dễ đưa con người ta đến với nhau chăng ?

Lại một ngày vào khoảng năm 1974, Trần Thiện Thanh đi tŕnh diễn theo một đoàn văn nghệ hay đi theo việc riêng ǵ đấy, tôi không nhớ rơ, và anh có mặt ở Dalat. Anh đến t́m tôi ở Viện Đại Học Dalat nhưng nhằm lúc tôi không có giờ giảng nên anh để lại mấy chữ ở hộp thư của tôi tại Viện, bên Phân Khoa Chính Trị Kinh Doanh, hẹn gặp nhau đêm hôm ấy ở Khách Sạn “Duy Tân”, nơi có luôn cả cái “Bar Dancing”, ngay nơi đuờng Duy Tân, truớc Nhà Đèn ! Tối đến tôi ghé đấy với vài người bạn. Tôi với Trần Thiện Thanh gặp lại nhau đêm hôm đó, tay bắt mặt mừng. Anh lên sân khấu hát bài “Mùa Đông Của Anh” thể theo lời tôi yêu cầu.  Đấy là lần cuối cùng tôi gặp lại anh. Sau đấy th́ “cuộc thế bể dâu” ra sao, ai nấy đều biết ! Sau này anh tái định cư ở Nam Cali. th́ tuy tôi cũng là dân Nam Cali. nhưng thực tế là anh ở miệt Nam, tôi ở miệt Bắc, và hơn nữa tôi làm việc trung b́nh mỗi ngày 16 tiếng, kể cả thứ Bảy và Chủ Nhật nên thỉnh thoảng đôi bên chỉ có dịp chuyện văn qua loa với nhau bằng  điện thọai chứ không có dịp ngồi lại với nhau nhắc nhở chuyện xưa.

Những bài hát của TTT mà xưa nay tôi vẫn yêu thích nhất là “Không bao giờ ngăn cách”, “Đôi Ngả Đôi Ta”, “Đồn vắng chiều Xuân”  và “Khi người yêu tôi khóc”. Tôi rất thích giai điệu ở những bài hát ấy .

Hôm nay  ngồi vào đàn, tôi sọan cái hoà âm và đàn bài “Đôi Ngả Đôi Ta” để nhớ anh !  Cô bạn gái ngày xưa tôi quen và tặng tôi bài hát đó th́ đă “Đôi Ngả Đôi Ta” với tôi từ lâu rồi không nói làm ǵ, nhưng biết đâu đuờng đời trăm nẻo vẫn có ngày c̣n cái  duyên  “tha phương ngộ cố tri” với nhau, thế nhưng hôm nay đây th́ có hai người bạn văn nghệ rơ ràng là “Đôi Ngả Đôi Ta”, không c̣n bao giờ gặp lại nơi cơi dương gian này nữa !

Thanh Trang

Nam Cali. Cuối mùa Xuân 2005